Waarom je soms een crisis nodig hebt om stappen te zetten

Een vriend van me was steevast te zwaar. Hij bewoog te weinig, hield te veel van het goede leven, tot hij een ernstige ziekte kreeg en geopereerd moest worden. Voor de operatie wilde hij in goede conditie zijn. Hij begon dagelijks te fietsen op zijn hometrainer, lette op zijn voeding en viel in mum van tijd meer dan twintig kilo af. Een vriendin kwam in een burn-out. Ze zat vast in een baan en durfde niet de stap te zetten om te doen wat ze eigenlijk wilde doen: beeldend kunstenaar worden. En wat mezelf betreft, het afgelopen jaar zat het tegen met een boek waar ik al tijden aan werk en ik zat er behoorlijk doorheen.

De struikelblokken

Hoe komt het dat we zolang ergens mee doorgaan, terwijl we weten dat het niet goed voor ons is? Volgens de yogafilosofie heeft dat te maken met de klesha’s (oorzaken van ellende),  je struikelblokken zeg maar. Er zijn er vijf. Onwetendheid verhindert je de dingen te zien zoals ze zijn. Je bent te veel met je eigen sores bezig om alles in een juist perspectief te zien. De tweede klesha,  het ‘ik-besef’ wil zeggen dat je je te veel  identificeert je met je gedachten, vooroordelen en voorkeuren. Je houdt vast aan het beeld dat je van jezelf hebt gecreëerd. Het lukt me niet om af te vallen, ik heb een vaste baan nodig om de auto te kunnen houden, en ga zo maar door. Begeerte en afkeer zijn in feite twee kanten van één medaille. Bij begeerte blijf je verlangen naar prettige ervaringen, je blijft in je comfortzone. In de tegenovergestelde situatie, bij afkeer, verval je heel snel in de slachtofferrol. Stel je hebt chronische pijn en dat is heel vervelend, maar je vindt tegelijkertijd ook dat iedereen er rekening mee moet houden. Je identificeert je met jouw pijn. De laatste klesha is angst voor de dood. Samenvattend kun je zeggen dat de klesha’s ervoor zorgen dat je de dingen niet ziet zoals ze zijn, je laat je leiden door je angsten en klampt je vast aan wat je hebt en kent. Alles wat tot een verandering kan leiden, is dan eng. Vandaar dat er soms een crisis nodig is om je wakker te schudden. Je wordt dan wel gedwongen om anders naar jezelf te kijken en stappen te zetten.

Wat dan wel?

Zelfonderzoek is een belangrijke pijler van de yogafilosofie. Door zelfonderzoek kun je de patronen en neigingen die maken dat je steeds weer vastloopt, ontdekken en er op reflecteren.  Dit kun je doen door meditatie, door het lezen van boeken (de yogageschriften), maar ook door regelmatig stil te staan bij je eigen handelen. Zo dring je door tot de kern van je eigen wezen en dat is het waar het bij yoga in wezen omgaat. Op de mat begint het al, door te voelen en ervaren hoe je lijf reageert op bepaalde oefeningen en hoe je geest daarmee omgaat.

Op die manier hoef je het niet tot een crisis laten komen. Durf stappen te zetten, want angst is nooit een goede leidraad. Al kan een crisis ook een omslagpunt betekenen: de vriend is blijven sporten en zijn gezondheid is met sprongen vooruit gegaan. De vriendin zal misschien nooit beroemd worden, maar ze is wel tevreden met haar keuze voor het schilderen en zal niet snel meer in zo’n burn-out situatie belanden. En wat mezelf betreft: ik ben me eens goed gaan bezinnen op mijn schrijvend bestaan. Ik ontdekte ik dat ik blijf schrijven (ik doe het al mijn hele leven en het is een belangrijk onderdeel in mijn bestaan), het boek komt er met een andere insteek en ik ga weer een studie beginnen om nieuwe input te krijgen. Waar een crisis allemaal niet toe kan leiden.

 

Deze blog verscheen eerder in de Yogakrant, 2018, nr. 1 http://www.yogakrant.nl

Lees ook de blogs op mijn schrijverssite: http://www.christeljansen.nl/blog/